Werkwijze
Hoe is de procedure van samenstelling? Er zijn drie gescheiden verantwoordelijkheden:
- de Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied is verantwoordelijk voor het redactionele proces;
- de kerken zijn verantwoordelijk voor het werk van supervisoren en klankbordgroepen;
- de uitgeverscombinatie is verantwoordelijk voor uitgaven vóór en vanaf 2012.
Hoe verloopt het redactionele proces? Er is een redactie gevormd die wordt bijgestaan door een aantal redactionele werkgroepen. In totaal zijn er acht redactionele werkgroepen, voor acht verschillende aandachtsgebieden. Onder het kopje 'Liederen' worden de aandachtsgebieden van de werkgroepen nader beschreven. De leden van de werkgroepen bestaan uit deskundigen op diverse terreinen (theologie, hymnologie, liturgiek, kerkmuziek, taal). De voorzitters van de werkgroepen vormen de redactie, waaraan een voorzitter en de projectcoördinator zijn toegevoegd. Verder laat de redactie zich bijstaan door adviseurs op diverse terreinen. Hoe is de werkwijze van de werkgroepen en de redactie? De werkwijze van de werkgroepen is verschillend. Dit hangt ook samen met het aandachtsveld van een werkgroep. We kunnen we de volgende methoden onderscheiden:
- de liederen in bestaande liedbundels worden beoordeeld;
- vanuit de vraag: 'wat hebben we voor een bepaalde gelegenheid of situatie nodig?' wordt materiaal gezocht;
- dichters en componisten leveren op eigen initiatief materiaal in bij de redactie;
- aan dichters en componisten wordt gevraagd om nieuw materiaal te schrijven.
De werkgroepen bestuderen liedmateriaal dat binnen hun aandachtsgebied ligt. Zij maken selecties en leggen deze voor aan de redactie. De redactie bestudeert de voorselecties van de werkgroepen en beslist welke liederen in het nieuwe liedboek een plaats krijgen. Dit proces zal enige jaren duren. Welke criteria hanteren werkgroepen en redactie? Het is eigenlijk onjuist om van criteria te spreken. Criteria veronderstellen duidelijk hanteerbare grenzen. Er bestaat geen checklist met normen waaraan een lied moet voldoen. Daarom spreken we liever over 'uitgangspunten voor de selectie van liederen'. Het oordeel over een lied is - ook bij deskundigen - altijd subjectief. Toch zal voor iedereen duidelijk zijn dat aan liederen - willen ze voor opname in de bundel in aanmerking komen - minimale eisen gesteld mogen worden. Dat geldt dan voor de tekst (zowel theologisch als poëtisch), de muziek en de liturgische functionaliteit. Met dat laatste wordt bedoeld dat we ons een voorstelling moeten kunnen maken op welke momenten of bij welke gelegenheden een lied kan functioneren. Dat betreft dan niet alleen de zondagse eredienst maar alles wat binnen de genoemde 'leefkringen' denkbaar is. Bij de aanvang van het project is gezegd dat gaandeweg het redactieproces een en ander verder zal worden ontwikkeld en gepreciseerd. Inmiddels is binnen de redactie een onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire criteria. Als primaire criteria gelden: 1. taal 2. muziek 3. relatie woord-toon 4. theologie 5. liturgische functionaliteit Een lied moet op al deze punten kwaliteit hebben om het voor te dragen. Daarbij komen secundaire criteria: 6. internationale betekenis 7. historische betekenis 8. beschikbaar kerkmuzikaal repertoire 9. emotionele betekenis (geliefdheid) 10. toegankelijkheid van de bundel als geheel Secundaire criteria kunnen de motivatie om een lied voor te dragen versterken; ze zijn in zichzelf onvoldoende. Vanuit deze criteria worden aandachtspunten geformuleerd, bijvoorbeeld:
- gaan tekst en melodie hand in hand;
- is een lied erg geliefd bij mensen;
- is bij een lied veel kerkmuzikaal repertoire geschreven;
- doet een lied recht aan een bijbelverhaal;
- bevat een lied 'inclusieve taal'.
Supervisoren Een ruime selectie van de door de redactie vastgestelde liederen wordt voorgelegd aan supervisoren. De supervisoren voor een nieuw liedboek fungeren als representanten van de toekomstige gebruikers van dit liedboek. De deelnemende kerken hebben de supervisoren benoemd. De meeste supervisoren worden bijgestaan door een klankbordgroep. Met de leden van de klankbordgroep bespreken zij de liederen die door de redactie zijn aangereikt. De supervisoren voorzien de (deel)resultaten van het redactionele werk van commentaar. Dit commentaar heeft de status van advies. Naar aanleiding van de adviezen van supervisoren kan de redactie eerder genomen beslissingen herzien. Uit het totaal vastgestelde materiaal zal in de eindredactionele fase een bijstelling plaats kunnen vinden op basis van de beschikbare ruimte in het toekomstige liedboek en met het oog op een evenwichtige inhoud daarvan. De Protestantse Kerk in Nederland heeft negen supervisoren benoemd, die elk een eigen aandachtsgebied hebben:
- Missionair
- Liturgie
- Spiritualiteit
- Pastoraat
- Gender
- Jeugd
- Kerkmuziek
- Theologie
- Lutheranisme
De supervisoren schrijven hun advies vanuit het perspectief van het specifieke aandachtspunt dat zij als opdracht hebben meegekregen of anders vanuit het perspectief van de kerk of de geloofsgemeenschap die zij vertegenwoordigen, met het oog op de toekomstige gebruikers. |